Przejdź do komentarzy
actinic keratosis

Co to jest rogowacenie słoneczne?

Rogowacenie słoneczne jest wczesną postacią raka płaskonabłonkowego, występującą na skórze poddawanej stałej ekspozycji na słońce.1

Objawia się w formie przebarwień skóry lub lekko czerwonawych plamek, które mogą być szorstkie w dotyku. Czasem te plamki mogą też być bardzo grube, przypominając mały róg.

Mogą pojawiać się jako zmiana pojedyncza lub mnoga. W tym drugim przypadku należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia pola kanceryzacji (tj. obszaru skóry zniszczonej przez słońce, występującego dokoła każdej zmiany będącej rogowaceniem słonecznym, który wykazuje takie same zmiany genetyczne, jakie można znaleźć w samej zmianie chorobowej).

Rogowacenie słoneczne jest jedną z najczęstszych chorób dotykających światową ludność. Jej występowanie ma wyraźną tendencję wzrostową ze względu na starzenie się populacji, zmiany w stylu życia, duży wzrost aktywności na świeżym powietrzu, oraz wysoką częstotliwość występowania w populacji pacjentów z obniżoną odpornością wynikającą ze wzrostu liczby przeszczepionych narządów stałych, jak też częstsze stosowanie leczenia immunosupresyjnego w przewlekłych chorobach zapalnych. 2
 
Jednakże jest to nadal zbyt rzadko rozpoznawana choroba. Wielu pacjentów z rogowaceniem słonecznym nigdy nie zasięgnęło porady lekarskiej. Przyczyny mogą uwzględniać fakt, że zmiany te prawie zawsze są bezobjawowe (tj. nie powodują swędzenia, bólu ani jakichkolwiek innych objawów); dotykają głównie osób starszych, u których kwestie kosmetyczne są odsuwane na dalszy plan; i wreszcie brakuje w społeczeństwie wiedzy na temat skutków wystąpienia rogowacenia słonecznego.2
 

 

Jakie są czynniki zachorowania na rogowacenie słoneczne?

  • Najistotniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na rogowacenie słoneczne jest długa ekspozycja na promieniowanie UV (ekspozycja na słońce lub opalanie się w solarium). Z tego względu ludzie w podeszłym wieku, którzy pracowali na świeżym powietrzu przez długi czas, ludzie, którzy lubią uprawiać sporty na wolnym powietrzu czy chodzić na plażę, jak też osoby żyjące w krajach położonych blisko równika, są bardziej narażone na zachorowanie na rogowacenie słoneczne.3-5
  • Inne czynniki ryzyka to płeć męska oraz jasny kolor skóry z rudymi lub blond włosami.3-5
  • Wreszcie, osoby z niedoborem odporności są również bardziej narażone na wystąpienie rogowacenia słonecznego.6-8

 

 

 

Dlaczego jest to takie ważne, aby zdiagnozować zrogowacenie słoneczne?

Istnieją dwa główne powody, dla których nigdy nie powinniśmy ignorować tych zmian, nawet jeśli nie dają one żadnych objawów.
 
  • Istnieje ryzyko przeistoczenia się tych zmian w inwazyjną postać raka skóry (rak płaskonabłonkowy). Pomimo tego, że indywidualne ryzyko dla każdej zmiany jest niskie, nie jesteśmy w stanie określić, która z tych zmian może się w przyszłości przeistoczyć.9
  • Obecność rogowacenia słonecznego jest oznaką uszkodzeń słonecznych skóry, co pomaga zidentyfikować osoby będące w grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na różne typy raka skóry.10

 

 

 

Gdzie należy szukać rogowacenia słonecznego?

Rogowacenie słoneczne zazwyczaj występuje w miejscach stale narażonych na działanie słońca:2:

  • Skóra głowy u osób łysych
  • Twarz (w tym nos, uszy, czoło, policzki, dolna warga ...)
  • Dekolt
  • Grzbiety dłoni i przedramiona
  • Nogi

 

To ważne, aby okresowo badać się w domu przed lustrem.

Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć niektóre z tych zmian, ważne jest, abyś umówił się na wizytę do lekarza rodzinnego, aby ocenić ryzyko i rozpocząć leczenie, lub otrzymać skierowanie do dermatologa.

 

 

 

Jak możemy zapobiec wystąpienia rogowacenia słonecznego?

Pierwszym krokiem w kierunku zapobiegania rogowaceniu słonecznemu jest ochrona przed promieniowaniem UV:11-14
  • Korzystanie z odpowiedniego filtra przeciwsłonecznego, gdy wychodzimy na słońce. Filtr słoneczny powinien chronić Cię przeciwko promieniowaniu UVA i UVB. Współczynnik ochrony przeciwsłonecznej (SPF) mówi nam o tym, o jaki współczynnik zostaje zwielokrotniona wrodzona zdolność ochronna skóry. Innymi słowy, informuje, jak długo skóra może być wystawiona na działanie słońca bez poparzeń słonecznych, i powinien wynosić przynajmniej SPF 30. Na ogół zaleca się nałożyć filtr 20-30 minut przed ekspozycją na słońce.
  • Ważne jest również noszenie czapki lub kapelusza, zwłaszcza w przypadku osób łysych.
  • Należy rozważyć noszenie tkanin chroniących przed słońcem.
  • Unikaj ekspozycji na słońce pomiędzy godziną 11.00 a 15.00.
  • Unikaj sztucznego światła słonecznego (łóżka do opalania/solarium).
  • Uczęszczaj na coroczne badanie dermatologiczne.

 

Jak leczyć rogowacenie słoneczne?

To ważne, aby leczyć rogowacenie słoneczne, żeby zapobiec jego przejściu w inwazyjnego raka skóry.1

Obecnie istnieje wiele możliwości leczenia rogowacenia słonecznego. Wybór leczenia opiera się na ocenie dokonanej przez dermatologa w połączeniu z opinią pacjenta.1

Ogólnie rzecz biorąc, zabiegi można podzielić na 2 grupy:

 

Zabiegi ambulatoryjne:

Te zabiegi (krioterapia, chirurgia, łyżeczkowanie, laser lub konwencjonalna terapia fotodynamiczna) są wykonywane przez lekarza, i są zwykle wskazane w przypadku pojedynczych zmian (z wyjątkiem terapii fotodynamicznej, która jest również wskazana w leczeniu pola kanceryzacji).

 

Zabiegi stosowane w domu:

Te zabiegi są wykonywane przez pacjenta w formie miejscowego nakładania produkt na obszar dotknięty chorobą, w domu, w okresie od 1 dnia do kilku miesięcy, w zależności od wybranego leczenia. Są one szczególnie wskazane, gdy pacjent ma kilka zmian w postaci rogowacenia słonecznego, natomiast w przypadku wystąpienia pola kanceryzacji, są one obowiązkowe.

W wielu przypadkach można stosować połączenie różnych metod leczenia w celu uzyskania lepszych wyników.

 

Piśmiennictwo:

  1. Werner RN, et al. International League of Dermatological Societies (ILDS) Evidence and consensus based (S3) Guidelines for the Treatment of Actinic Keratosis, European Dermatology Forum, 2015. Accessed online on July 14th, 2015 at http://www.euroderm.org/edf/index.php/edf-guidelines/category/5-guidelines-miscellaneous.
  2. Ferrándiz C, et al.  Prevalence of actinic keratosis among dermatology outpatients in Spain. Actas Dermosifiliogr. 2016.
  3. Harvey I, Frankel S, Marks R, Shalom D, Nolan-Farrell M. Nonmelanoma skin cancer and solar keratoses. I. Methods and descriptive results of the South Wales Skin Cancer Study. Br J Cancer 1996; 74: 1302–1307.
  4. Frost CA, Green AC. Epidemiology of solar keratoses. Br J Dermatol 1994; 131: 455–464.
  5. Frost CA, Green AC, Williams GM. The prevalence and determinants of solar keratoses at a subtropical latitude (Queensland, Australia). Br J Dermatol 1998; 139: 1033–1039.
  6. Parrish JA. Immunosuppression, skin cancer, and ultraviolet A radiation. N Engl J Med 2005; 353: 2712–2713.
  7. Stockfleth E, Ulrich C, Meyer T, Christophers E. Epithelial malignancies in organ transplant patients: clinical presentation and new methods of treatment. Recent Results Cancer Res 2002; 160: 251–258.
  8. Tessari G, Girolomoni G. Nonmelanoma skin cancer in solid organ transplant recipients: update on epidemiology, risk factors, and management. Dermatol Surg 2012; 38: 1622–1630.
  9. Werner RN, Sammain A, Erdmann R, Hartmann V, Stockfleth E, Nast A. The natural history of actinic keratosis: a systematic review. Br J Dermatol 2013; 169: 502–518.
  10. Chen GJ, Feldman SR, Williford PM, Hester EJ, Kiang SH, Gill I, et al. Clinical diagnosis of actinic keratosis identifies an elderly population at high risk of developing skin cancer. Dermatol Surg. 2005;31:43-47.
  11. Ulrich C, Jurgensen JS, Degen A, Hackethal M, Ulrich M, Patel MJ, et al. Prevention of non-melanoma skin cancer in organ transplant patients by regular use of a sunscreen: A 24 months, prospective, case-control study. Br J Dermatol. 2009;161 Suppl 3:78-84.
  12. Berardesca E, Bertona M, Altabas K, Altabas V, Emanuele E. Reduced ultraviolet-induced DNA damage and apoptosis in human skin with topical application of a photolyase-containing DNA repair enzyme cream: Clues to skin cancer prevention. Mol Med Report. 2012;5:570-574.
  13. Thompson SC, Jolley D, Marks R. Reduction of solar keratoses by regular sunscreen use. N Engl J Med. 1993;329:1147-1151.
  14. Darlington S, Williams G, Neale R, Frost C, Green A. A randomized controlled trial to assess sunscreen application and beta carotene supplementation in the prevention of solar keratoses.A rch Dermatol. 2003;139:451-455.
  15. Stockfleth E., the paradigm shift in treating actinic keratosis: a comprehensive strategy. J Drugs Dermatol 2012;11:1462-1467.